Yield Farming là gì? Cách kiếm lợi nhuận và rủi ro tiềm ẩn

Yield farming là hoạt động cho vay, gửi hoặc stake tài sản crypto vào các nền tảng tài chính phi tập trung (không phải staking để bảo mật mạng lưới theo cơ chế PoS) để nhận lại phần thưởng dưới dạng lãi suất, phí giao dịch, hoặc token mới. Hãy cùng Block24 tìm hiểu chi tiết hơn qua bài viết này nhé.

Yield farming là gì?

Yield farming (canh tác lợi nhuận)  là hoạt động gửi tài sản crypto vào các pool thanh khoản hoặc những smart contract vận hành cơ chế tạo ra lợi nhuận. Đổi lại, bạn nhận được phần thưởng từ phí giao dịch, lãi suất vay hoặc token mới của dự án. Có thể hiểu đơn giản, Yield farming giống như việc gửi tiền lấy lãi, nhưng diễn ra trên blockchain và linh hoạt hơn.

Ví dụ đơn giản về một hoạt động yield farming:

Giả sử bạn có 1 ETH và 3000 USDC. Sau khi gửi cặp tài sản này vào pool ETH/USDC trên Uniswap để cung cấp thanh khoản, bạn kiếm được phần thưởng từ phí giao dịch + LP token (hoặc NFT với Uniswap v3) đại diện cho quyền sở hữu trong pool. Sau đó, bạn tiếp tục mang LP token này stake vào một giao thức khác như Yearn Finance để nhận thêm phần thưởng.

Yield farming bùng nổ trong DeFi Summer 2020, nổi bật nhất là chương trình liquidity mining của Compound (COMP) vào 6/2020, sau đó nhiều giao thức khác mở incentive để hút thanh khoản. Từ đó, yield farming phát triển thành nhiều mô hình mới như yield aggregator, leveraged yield farming, hay chiến lược tự động hóa để tối ưu lợi nhuận cho người dùng.

Yield farming hoạt động như thế nào?

Cơ chế hoạt động

Sau khi tài sản được gửi vào một giao thức DeFi, chúng được đưa vào smart contract để dùng cho việc cung cấp thanh khoản, cho vay, hoặc vận hành một mô hình tài chính nào đó. Người dùng nhận được lợi suất (yield) và token đại diện (gọi là LP token, hoặc Yield bearing tokens/Interest bearing tokens), chứng minh cho quyền sở hữu số tài sản đó.

LP token có thể được đem đi stake để tiếp tục nhận phần thưởng trong chính giao thức đang farm, hoặc trong các nền tảng khác nếu được hỗ trợ. Điều này có nghĩa là bạn kiếm được lợi nhuận kép từ token gốc và token đại diện.

Để trả thưởng cho người dùng và duy trì hoạt động, mỗi giao thức sẽ có những cách tạo ra doanh thu khác nhau:

• Nếu là AMM như Uniswap, chúng đến từ phí giao dịch mà người dùng trả.
• Nếu là thị trường cho vay như Aave, doanh thu đến từ lãi suất mà người vay trả.
• Với các dự án mới có cơ chế khuyến khích, phần thưởng thường là token do dự án phát hành sau này.

Yield farming khác gì so với Staking crypto?

Staking là hoạt động khóa token vào mạng lưới để hỗ trợ bảo mật và nhận phần thưởng. Cách này đơn giản, rủi ro ít hơn farming vì bạn chỉ cần nắm giữ tài sản là đã có thể kiếm được tiền, không cần quan tâm đến biến động từ pool thanh khoản.

Yield farming thì phức tạp hơn vì có nhiều hình thức khác nhau, từ phần thưởng phí giao dịch, lãi suất cho vay, đến tối đa hóa lợi suất và sử dụng đòn bẩy. Tuy lợi nhuận cao hơn nhờ có nhiều chiến lược farm, nhưng rủi ro cũng lớn hơn, liên quan đến impermanent loss, biến động giá và lỗi smart contract.

Những cách kiếm lợi nhuận từ yield farming

Dưới đây là những cách phổ biến giúp bạn kiếm được lợi nhuận từ yield farming:

• Nhận một phần phí giao dịch từ AMM: Khi cung cấp thanh khoản cho các DEX hoạt động theo mô hình AMM (tạo lập thị trường tự động), người dùng nhận được một phần phí giao dịch phát sinh trong pool. Ví dụ, bạn gửi ETH và USDC vào pool trên Uniswap. Khi người dùng swap cặp ETH/USDC, họ phải trả phí và một phần khoản phí này được chia lại cho bạn theo % thanh khoản đóng góp. Các nền tảng cho phép yield farming theo hình thức này có Uniswap, Curve, PancakeSwap,...
• Nhận lãi suất từ các giao thức Lending: Trong các giao thức lending, tài sản trong pool sẽ được cho vay và một phần tiền lãi được chia lại cho những người đóng góp. Những nền tảng phổ biến nhất để yield farming theo hình thức này là Aave, Compound,...
• Săn token từ dự án mới: Các dự án DeFi mới thường thu hút thanh khoản bằng việc trả thưởng token (do chính dự án phát hành). Tùy vào cơ chế, lượng token kiếm được phụ thuộc vào thời gian bạn cung cấp thanh khoản, giá trị tài sản nạp vào, và một số điều kiện đi kèm khác.
• Nhận lợi nhuận kép: Sau khi bạn gửi tài sản vào pool và nhận lại LP token, có thể dùng số token này đem đi stake trên chính nền tảng đang yield farming hoặc giao thức khác. 
• Tối ưu lợi suất bằng vault tự động: Một số nền tảng sẽ tự động tái đầu tư phần thưởng, giúp lợi nhuận được cộng dồn liên tục, người dùng chỉ cần gửi tài sản và để vault vận hành. Ví dụ trên Beefy Finance, bạn gửi LP token của Uniswap vào một vault. Vault sẽ tự động thu phần thưởng, bán chúng, rồi mua lại LP token để tái đầu tư.
• Sử dụng chiến lược nâng cao như đòn bẩy: Nếu muốn tối ưu lợi suất hơn nữa, bạn có thể thế chấp LP token để vay thêm tiền, sau đó tiếp tục cung cấp thanh khoản để tăng lợi suất. Tuy nhiên, chiến lược này cũng sẽ làm tăng rủi ro thanh lý khi thị trường biến động.

Lợi ích và rủi ro khi tham gia yield farming

Lợi ích

Yield farming là một trong những cách kiếm tiền trong crypto, cụ thể:

• Tạo nguồn thu thụ động: Người dùng chỉ cần gửi tài sản vào giao thức để kiếm được phần thưởng. Đây là cách để dòng vốn làm việc liên tục mà không cần giao dịch nhiều hay đầu tư phức tạp. Ví dụ gửi USDT vào Aave để cho vay và nhận lãi suất.
• Tối ưu hiệu suất sử dụng vốn: Một số protocol có tính năng tự động tái đầu tư phần thưởng, một số khác cho phép dùng LP token để stake hoặc vay thế chấp. Nhờ đó mà bạn có thể farm liên tục, giúp tối đa hóa hiệu suất.
• Cơ hội nhận token thưởng từ dự án: Ở giai đoạn đầu, nhiều giao thức thường trả thưởng bằng token để hấp dẫn người dùng và thu hút thanh khoản. Đây là cơ hội sở hữu sớm các token mới, chúng có thể tăng giá mạnh nếu dự án thành công.

Rủi ro

Nhưng bên cạnh đó, hình thức này cũng ẩn chứa những rủi ro mà bạn phải hiểu rõ trước khi tham gia:

• Impermanent loss (lỗ tạm thời): Khi giá token trong pool biến động mạnh, giá trị tài sản của bạn (đã gửi vào để farming) có thể thấp hơn ban đầu (khi chưa farming). Điều này xảy ra phổ biến trong các AMM như Uniswap hay PancakeSwap, đặc biệt với các cặp tài sản biến động lớn.
• Rủi ro smart contract: Nếu hợp đồng thông minh của giao thức có lỗi hoặc bị tấn công, tài sản có thể bị mất. Nhiều vụ hack trong DeFi từng gây thiệt hại hàng chục đến hàng trăm triệu đô. Ví dụ vụ hack của Cream Finance khiến hàng loạt người dùng mất tài sản gửi vào.
• Rủi ro token thưởng: Không phải cứ tham gia farm là chắc chắn trúng thưởng của dự án, vì còn phụ thuộc những điều kiện khác. Ngoài ra, giá token thưởng có thể không được như kỳ vọng, khiến cho lợi nhuận thực tế rất ít hoặc thậm chí âm vốn.
• Rủi ro thanh lý khi dùng đòn bẩy: Một số chiến lược yield farming nâng cao cho phép người dùng vay thêm tài sản để tiếp tục farm nhằm tăng lợi suất. Nhưng khi thị trường biến động, vị thế có thể bị thanh lý và gây thiệt hại lớn.

Các nền tảng yield farming phổ biến

AMM cung cấp thanh khoản

AMM là nơi người dùng cung cấp thanh khoản vào các pool giao dịch và nhận thưởng từ phí giao dịch. Đây là nhóm yield farming lớn nhất và lâu đời nhất trong DeFi. Một số AMM phổ biến gồm:

• Uniswap: DEX tier-1 hệ sinh thái DeFi với cơ chế tạo lập thị trường tự động linh hoạt.
• PancakeSwap: Phổ biến trên BNB Chain nhờ phí thấp và nhiều chương trình farm token.
• Curve Finance: Tập trung vào các cặp stablecoin, giúp hạn chế tối đa impermanent loss và mang lại lợi suất ổn định.

Giao thức vay và cho vay

Đây là nơi người dùng gửi tài sản để nhận lãi, đồng thời cũng có thể vay thế chấp.  Phổ biến nhất là:

• Aave: Giao thức lending top đầu hiện tại với cơ chế lãi suất linh hoạt theo thị trường. 
• Compound: Một trong những cái tên đi đầu trong mô hình lending onchain và hiện vẫn là lựa chọn phổ biến để farm lãi suất ổn định.

Nền tảng yield aggregator

Yield aggregator là các nền tảng tối ưu hóa lợi suất bằng cách tự động gộp phần thưởng (auto compounding) và chuyển tài sản đến những nơi có lợi nhuận cao nhất. Nổi bật có:

• Yearn Finance: Giao thức tiên phong với các vault tự động tối ưu hóa chiến lược. 
• Beefy Finance: Hoạt động đa chain, hỗ trợ nhiều mô hình auto compounding.
• Autofarm: Hoạt động trên BNB Chain với ưu thế phí thấp và nhiều chiến lược farm.

Nền tảng farm có đòn bẩy

Các giao thức này cho phép người dùng tăng lợi suất thông qua việc vay thêm tài sản để mở vị thế thanh khoản lớn hơn. Tiêu biểu là Alpha Homora, nền tảng đi đầu trong mô hình này, hỗ trợ nhiều pool trên Ethereum và BNB Chain.

FAQ

Đối tượng nào có thể tham gia Yield Farming?

Bất kỳ ai sở hữu crypto và có ví onchain đều có thể tham gia. Không yêu cầu KYC hay điều kiện đặc biệt.

APY trong Yield Farming là gì?

APY là lợi suất dự kiến theo năm nếu tái đầu tư liên tục phần thưởng nhận được. Chỉ số này thay đổi theo thời gian tùy cung cầu trong pool.

Yield Farming có cần vốn lớn không?

Không bắt buộc, bạn có thể bắt đầu với số vốn nhỏ. Tuy nhiên vốn lớn giúp tối ưu phí giao dịch và mang lại lợi nhuận nhiều hơn.

Yield Farming có hợp pháp không?

Quy định từng quốc gia có thể khác nhau nên cần tự tìm hiểu thêm tùy vào nơi bạn sống.

Có nên dùng đòn bẩy khi Yield Farming không?

Chỉ nên dùng khi bạn có kinh nghiệm và kiểm soát rủi ro tốt. Đòn bẩy có thể tăng lợi nhuận nhưng cũng dễ dẫn đến thanh lý khi thị trường biến động.

Lưu ý: Nội dung bên trên không phải là lời khuyên đầu tư. Anh em chỉ nên tham khảo và tự mình tìm hiểu kỹ trước khi quyết định xuống tiền. Hãy là nhà đầu tư có trách nhiệm với tài sản của mình, chúc anh em thành công!